ในยุคที่โลกไม่เคยหยุดเดิน และเทคโนโลยีได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว เด็กจบใหม่จำนวนไม่น้อยกำลังเผชิญกับความจริงอันโหดร้ายของตลาดแรงงาน ไม่ใช่แค่การหางานยากขึ้น แต่ยังพบว่าหลายองค์กร โดยเฉพาะธุรกิจขนาดกลางและเล็ก ยังเลี่ยงการรับเด็กจบใหม่หรือ Gen Z เข้าทำงาน

ข้อมูลของ McKinsey&Company ระบุว่า Generation Z หรือ Gen Z คือ กลุ่มคนที่เกิดระหว่างปีค.ศ. 1996 – 2010  ท้้งนี้ จากสถิติของ ResumeBuilder เผยว่า ผู้จัดการกว่า 74% ยืนยันว่าลูกน้อง Gen Z ทำงานด้วยยากกว่ากลุ่มอื่น ๆ โดยในจำนวนนี้มี 49% ที่พบปัญหาระหว่างการทำงานกับผู้ใต้บังคับบัญชา สอดคล้องกับผลสำรวจที่เผยแพร่ในรายงานชุด Gen Z Worker Report ปี 2024 ว่า ผู้จัดการฝ่ายทรัพยากรกว่า 45% มองว่า Gen Z ทำงานด้วยยากที่สุด รวมไปถึงผลการศึกษาของ Hult International Business School ร่วมกับ Workplace Intelligence พบว่าผู้บริหาร 89% มีแนวโน้มที่จะเลี่ยงการจ้างงานบัณฑิตจบใหม่ ซึ่ง 60% มองว่าเด็กจบใหม่ยังขาดประสบการณ์ในโลกแห่งความเป็นจริง 51% ไม่มีทักษะการทำงานที่เหมาะสม 55% ขาดทักษะการทำงานเป็นทีม และอีก 50% มองว่ามีมารยาททางธุรกิจที่ไม่ดีนัก

นอกจากนี้ เราได้หยิบยกเอามุมมองที่น่าสนใจจากผลสำรวจครั้งนี้มาฝากไว้ให้อ่าน ดังนี้

1. ขาดประสบการณ์ และระบบการศึกษาที่ไม่ตอบโจทย์

หนึ่งในเหตุผลหลักที่นายจ้างจำนวนมากลังเลที่จะจ้างเด็กจบใหม่ คือการ “ขาดประสบการณ์ทำงาน” เด็กจบใหม่ส่วนใหญ่มักยังไม่พร้อมทำงานในทันที ต้องใช้เวลาฝึกอย่างน้อย 3-6 เดือน ซึ่งส่งผลให้เกิดต้นทุนแฝงในการเทรนงาน รวมถึง productivity ที่ลดลงของพนักงานรุ่นพี่ที่ต้องทำหน้าที่พี่เลี้ยง

2. ทำงานไม่เป็นทีม และรับฟีดแบคไม่เป็น

อีกข้อสังเกตที่นายจ้างหลายรายพูดถึงคือ เด็ก Gen Z มักมีลักษณะการทำงานแบบ “โซโล่” ขาดความสามารถในการทำงานร่วมกับทีม และเมื่อได้รับคำติหรือฟีดแบค มักแสดงท่าทีไม่พอใจ หรือถึงขั้นลาออกไปเลย ซึ่งกลายเป็นพลังลบที่กระทบต่อทั้งทีม

3. ทักษะการสื่อสารที่ไม่สอดคล้องกับบริบทการทำงาน

เกินครึ่งหนึ่งหรือคิดเป็น 51% ของนายจ้างรู้สึกว่าเด็ก Gen Z ขาดทักษะการสื่อสาร ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเลือกใช้ถ้อยคำหรือท่าทีที่เหมาะสมในบริบทขององค์กร โดยเฉพาะในสังคมไทยที่ให้ความสำคัญกับความอ่อนน้อมถ่อมตนและลำดับอาวุโส

4. ต้นทุนการจ้างงานสูงเมื่อเทียบกับฟรีแลนซ์

ในยุคที่นายจ้างสามารถจ้างฟรีแลนซ์ได้โดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนถาวร เช่น ประกันสังคม โบนัส หรือเวลาทำงานที่เข้มงวด การจ้างฟรีแลนซ์จึงกลายเป็นทางเลือกที่คุ้มค่ากว่า และสามารถวัดผลได้ชัดเจนกว่า

5. ความคาดหวังสูง แต่ความสามารถจริงยังไม่แมตช์

เด็กจบใหม่บางคนมีความมั่นใจสูง เชื่อว่าตนเองมีศักยภาพ แต่กลับไม่สามารถส่งมอบผลงานที่ตรงตามคาดหวังของนายจ้างได้ นำไปสู่ความไม่สมดุลระหว่างสิ่งที่ต้องการกับสิ่งที่สามารถทำได้จริง

แล้วปัญหานี้เกิดจากอะไร?

จากมุมของนายจ้างที่มีเหตุผลของตัวเองในการคัดเลือกคนที่จะเข้าทำงาน แต่หากมองย้อนกลับ เด็ก Gen Z เองก็ต้องเจอกับบริบททางสังคมและเศรษฐกิจที่ยากลำบากเช่นเดียวกัน อาทิ

- การเรียนออนไลน์ช่วงโควิด จึงพลาดโอกาสพัฒนาทักษะที่สำคัญ

กลุ่ม Gen Z ที่เพิ่งจบใหม่ในช่วงนี้ คือกลุ่มที่เรียนมหาวิทยาลัยในช่วงโควิด-19 เป็นเวลาหลายปี การเรียนออนไลน์ที่ขาดปฏิสัมพันธ์ ทำให้ทักษะอย่างการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม และการบริหารโปรเจค ไม่ได้รับการพัฒนาอย่างเต็มที่

- โอกาสฝึกงานลดลง

เมื่อองค์กรจำนวนมากปิดรับนักศึกษาฝึกงาน ทำให้เด็กจบใหม่จำนวนมากไม่เคยสัมผัสการทำงานจริง ส่งผลให้ขาดความเข้าใจระบบองค์กร และยังขาด soft skill ที่จำเป็นในการทำงานจริง

- เศรษฐกิจชะลอตัว และการแข่งขันสูง

ภาวะเศรษฐกิจโลกที่ไม่แน่นอน ทำให้หลายองค์กรชะลอการจ้างงานหรือปรับลดขนาดองค์กร ขณะเดียวกันจำนวนบัณฑิตจบใหม่ ยังเพิ่มขึ้นทุกปี จนในที่สุดทำให้เกิดภาวะ "Snowball" ของการว่างงาน ยิ่งทำให้การแข่งขันรุนแรงขึ้นไปอีก

- AI เข้ามาแทนที่งานพื้นฐาน

เทคโนโลยี AI กำลังแทนที่แรงงานระดับต้นจำนวนมาก โดยเฉพาะตำแหน่งที่เด็กจบใหม่มักเริ่มต้น หากไม่สามารถใช้หรือประยุกต์ AI ได้ ก็มีแนวโน้มจะถูก “เฟดออก” จากตลาดแรงงานได้ไม่ยาก

ทางออกของปัญหา

ในยุคที่โอกาสน้อยลง ทุกคนต้องปรับตัว โดยเฉพาะ Gen Z ซึ่งแม้จะเจอความท้าทายมากมาย แต่ก็มีข้อได้เปรียบด้านเทคโนโลยี หากสามารถเรียนรู้ AI และทักษะใหม่ ๆ ได้รวดเร็ว ก็สามารถเปลี่ยนตัวเองเป็น “Rare Item” ที่องค์กรต้องการได้ รวมไปถึงการสร้างทักษะใหม่ ๆ เพิ่มพูนประสบการณ์ให้กับตัวเอง แม้ช่วงที่ว่างงาน ก็ควรหมั่นเติมความรู้ให้ตัวเองอยู่ตลอดเวลา อย่าปล่อยให้เวลาผ่านไปเปล่า ๆ ด้านนายจ้างเองก็ต้องปรับตัวเช่นเดียวกัน เช่น พยายามทำความเข้าใจโลกของคนรุ่นใหม่ เปิดใจรับวิธีคิดและวิธีทำงานที่เปลี่ยนไป เพราะต้องยอมรับว่า ในบางด้าน คน Gen z ก็สามารถจัดการได้ดีและรวดเร็วกว่า 

อย่าลืมว่าตลาดแรงงานทุกวันนี้ไม่ใช่พื้นที่ของคำว่า “ฉันเป็นแบบนี้” แต่คือการแข่งขันที่เข้มข้น และโลกจะยอมรับ “คนที่พร้อมปรับตัวและเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง” เท่านั้น !

อ้างอิง

https://www.bangkokbiznews.com/business/economic/1183994

https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=MWB_263wzKQ